A do të jetë Durrana si “Komuna e Parisit”?

Unaza-e-Madhe

Një të vërtetë e ka në deklamimin e djeshëm, brenda tablosë së konferencës “Shqipëria e gjeneratës tjetër”, të kryeministrit të zgjedhur, Edi Rama. Po, Shqipëria ka një territor me konture të një gjendjeje të jashtëzakonshme urbane. Asimetria është bërtitëse; hapësira publike është ngushtuar; privatja është mbivendosur sa me privaten tjetër, e sa me publike; estetika ia ka lënë vendin kitsch-it; dhe kitsch-i është bërë modë.

Por, kjo e vërtetë e parë e Edi Ramës, nuk mohon një të vërtetë të dytë. Disa prej të ftuarve, arkitektë a çfarëdo, kanë paraqitur dje disa ide, të cilat vetë kryeministri i ardhshëm do t’i ketë menduar si bizare. Një bizare mbivendosur kitsch-it është një shëmtim edhe më i madh. Të tilla ishin, për shembull, propozimet që Piramida të jetë njëfarë rrëshqanthi kolosal dhe ish-vila e Enver Hoxhës të kthehej në njëfarë shtëpie vizitorësh për fellowships apo programe shkëmbimesh kulturore. Siç ndodh shpesh, që simbolika vjen e para apo e paraqet veprimin a aktin, edhe kësaj here ka çelur gonxhja e emrit të asaj që pritet të bëhet realitet, një hapësirë e përbashkuar e Durrësit e Tiranës, që është mbiquajtur Durrana. Njëfarë zemre e madhe ekonomike, industriale, turistike dhe urbane në qendër të Shqipërisë, një megaqytet ku jeton e punon më shumë se gjysma e popullsisë. Një simbolikë që kërkon të sendërtohet.

Ndërkohë që Durrana është diçka që pritet të ndodhë, Komuna e Parisit, një lagje në lindje të Tiranës është diccka që ka ndodhur. “Komuna” është, në njëfarë mënyre, akti i shndërruar në simbol, që i paraprin Durranës, ende në fazë simbolike. Edi Ramën mund ta gjykojmë për të parën, “Komunën e Parisit”, por nuk mund ta paragjykojmë për të dytën, Durranën. “Komuna”, para se të bëhej çka është sot, një grumbull pallatesh e ndërtesash të tjera që shtyjnë njëra-tjetrën si shqiptarët dikur në autobusët urbanë, ka qenë një zonë periferike e pabanuar, një lloj kordoni sigurie mes kryeqytetit dhe fshatit përbri. Edi Rama ka hyrë në historinë e politikës së tranzicionit si kryebashkiaku që pastroi Lanën dhe leu me ngjyrashumë grinë e skëterrshme të pallateve të Tiranës, por një vend në këtë doracak i duhet lënë edhe “kryeveprës” së tij: “Komunës së Parisit”. Është një lagje e ngritur nën orën e tij si kryetar bashkie dhe kryesisht gjatë qeverisjes 8-vjeçare të socialistëve. Për këtë, ndoshta i shkon për shtat emri revolucionar “Komuna e Parisit”, si edhe etiketimi informal Stalingrad, ku futet edhe ish-Blloku, për të shenjuar kështu një zonë që voton dërrmueshëm majtas. Në terma të tjerë, “Komuna” është një makth urban. Dhe kjo është e vërteta e tretë e Edi Ramës.

E vërteta e katërt është se, megjithë gjendjen e jashtëzakonshme të territorit, potpuria e masterplaneve dhe folklori i disa propozimeve krijojnë një tjetër gjendje të jashtëzakonshme, e cila lind sa herë spektakli i paraprin apo zëvendëson platformën. Sepse Shqipëria është duke e kërkuar momentin estetik, pikërisht se nuk e ka një të tillë. Shqipëria nuk e ka luksin e kërkesave, ta zëmë të Monakos, ku një ngrehinë në qendër mund të bëhet rrëshqanore publike apo vila e Mbretit të jetë një fellowship house.

Shumë më thjesht se kaq, kërkohet evidentim i ndërtimeve pa leje në bregdet e tjetërkund dhe shembje e tyre; një shqyrtim i ndërtimeve me leje në abuzim të kësaj të drejte, apo që ndërhyjnë në trashëgimi kulturore, ekologji etj., shembje dhe kompensim i pronarëve ose rialokim i tyre. Hapat e tjerë, me vend e me radhë. Pas kësaj spektakli dhe ekzigjencat. Përndryshe Durrana do të paragjykohet si një tjetër “Komunë Parisi”.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s